Erfenis onder bewind: aanvaarden, verwerpen en wat de bewindvoerder doet
Krijgt iemand die onder bewind staat een erfenis? Dan beslist de betrokkene niet alleen. Bij een erfenis onder bewind is beneficiair aanvaarden het uitgangspunt: de erfgenaam erft dan wel de bezittingen, maar niet de schulden van de overledene. Zuiver aanvaarden kan alleen als er geen schulden zijn en de betrokkene toestemming geeft. Verwerpen kan alleen met toestemming van de betrokkene én van de kantonrechter.
Een overlijden is al zwaar genoeg. Als daarna ook nog een erfenis geregeld moet worden voor iemand onder bewind, komen er veel vragen. Wie beslist er? Wat doet de bewindvoerder? En moet de rechter meekijken? In deze blog leest u in gewone taal hoe een erfenis onder bewind werkt. De regels in dit artikel komen van de Rechtspraak (rechtspraak.nl, geraadpleegd november 2026).
Valt de erfenis onder het bewind?
Dat hangt af van de soort beschermingsbewind die de kantonrechter heeft uitgesproken.
- Bewind over alle geldzaken. Dan valt een erfenis ook onder het bewind. De bewindvoerder regelt de erfenis samen met de betrokkene en houdt de rechter op de hoogte.
- Beperkt bewind, waar de erfenis niet onder valt. Bijvoorbeeld als het bewind alleen over één rekening of één woning gaat. Dan beslist de betrokkene zelf wat er met de erfenis gebeurt. De bewindvoerder mag dan niets regelen.
- Beperkt bewind, waar de erfenis wel onder valt. Dan gelden dezelfde regels als bij bewind over alle geldzaken.
Twijfelt u welke situatie geldt? Kijk dan in de beschikking (de brief van de rechter) waarin het bewind is uitgesproken. Daar staat wat er onder het bewind valt.
Wat moet de bewindvoerder doen bij een erfenis?
Valt de erfenis onder het bewind, dan heeft de bewindvoerder drie taken.
- De rechter informeren. Komt er bericht dat de betrokkene erfgenaam is of een legaat kan krijgen, dan geeft de bewindvoerder dat door aan de kantonrechter. Dat kan via Mijn CBM of per brief.
- Een overzicht maken. Waar bestaat de erfenis uit? Denk aan geld op rekeningen, een woning, spullen, maar ook aan schulden. Dat overzicht heet een boedelbeschrijving.
- Een keuze maken. Aanvaarden of verwerpen. Bij bewind is beneficiair aanvaarden het uitgangspunt.
Moet de erfenis later verdeeld worden tussen de erfgenamen? Dan dient de bewindvoerder daarvoor eerst een machtigingsverzoek in bij de rechter.
Drie keuzes: beneficiair, zuiver of verwerpen
Een erfgenaam kan een erfenis op drie manieren afhandelen. Bij bewind gelden voor elke keuze eigen regels.
| Keuze | Wat betekent het? | Toestemming nodig bij bewind? |
|---|---|---|
| Beneficiair aanvaarden | De erfgenaam erft de bezittingen, maar is niet aansprakelijk voor schulden die groter zijn dan die bezittingen. | Nee. De bewindvoerder mag dit zelf doen, zonder toestemming van de betrokkene of de rechter. |
| Zuiver aanvaarden | De erfgenaam erft alles, dus ook alle schulden. | Alleen als er geen schulden zijn én de betrokkene toestemming kan en wil geven. |
| Verwerpen | De erfgenaam ziet af van de erfenis en krijgt niets. | Ja, van de betrokkene én van de kantonrechter. |
Waarom beneficiair aanvaarden de regel is
Iemand staat onder bewind omdat hij of zij tijdelijk of langer niet goed voor de eigen geldzaken kan zorgen. Een erfenis met verborgen schulden kan die situatie erger maken. Bij beneficiair aanvaarden worden eerst de schulden van de overledene betaald uit de erfenis. Blijft er iets over, dan wordt dat verdeeld onder de erfgenamen. Is er meer schuld dan bezit, dan hoeft de erfgenaam het tekort niet zelf te betalen.
Belangrijk om te weten: heeft de betrokkene de erfenis na drie maanden niet verworpen, dan geldt volgens de wet dat hij of zij de erfenis beneficiair heeft aanvaard.
De betrokkene beslist niet alleen
Iemand onder bewind mag een erfenis niet zelf zuiver aanvaarden of zelf verwerpen. Daar is altijd de bewindvoerder bij nodig. Zo wordt voorkomen dat iemand per ongeluk schulden erft of juist geld laat liggen.
Zo gaat beneficiair aanvaarden in de praktijk
De Rechtspraak beschrijft drie stappen.
- Documenten verzamelen. Een kopie van de overlijdensakte, legitimatie van de bewindvoerder en de betrokkene, de beschikking van de rechter, het testament (als dat er is), een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister en een ingevulde (voorlopige) boedelbeschrijving.
- Formulier opsturen. De bewindvoerder vult het formulier Verklaring nalatenschap in en stuurt het met de documenten naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene.
- Akte ontvangen. De rechtbank stuurt een rekening voor de griffiekosten. Na betaling volgt binnen een paar weken de akte. De keuze wordt ingeschreven in het boedelregister van de rechtbank.
Bij verwerpen komt er een stap bij: eerst vraagt de bewindvoerder toestemming aan de rechter met een machtigingsverzoek. De rechter kijkt of verwerpen in het belang van de betrokkene is. Pas daarna volgt de verklaring bij de rechtbank.
Wat gebeurt er met het geld uit de erfenis?
Valt de erfenis onder het bewind, dan beheert de bewindvoerder ook het geld dat de betrokkene erft. Het komt binnen op de rekening die onder het bewind valt, net als het inkomen. De bewindvoerder verantwoordt het in de jaarlijkse rekening en verantwoording aan de rechter.
Een erfenis verandert vaak de financiële situatie. Meer vermogen kan gevolgen hebben voor toeslagen of een uitkering. Daarom is het verstandig om samen met de bewindvoerder te bekijken wat de erfenis betekent voor het budget. Wilt u weten hoe sparen en een buffer onder bewind werken? Lees dan ook onze blog over sparen onder bewind.
Bent u familie en zelf bewindvoerder?
Ook als u als familielid bewindvoerder bent, gelden dezelfde regels. U informeert de rechter, maakt een boedelbeschrijving en kiest in principe voor beneficiair aanvaarden. Bent u zelf ook erfgenaam van dezelfde overledene? Bespreek dat dan met de rechtbank, zodat duidelijk is dat u de belangen van de betrokkene goed behartigt. Meer over de rol van familie leest u op onze pagina familielid als bewindvoerder.
Zo begeleiden wij u
Een erfenis regelen voor iemand onder bewind vraagt overzicht en geduld. Wij begeleiden u bij het in kaart brengen van de geldzaken en denken met u mee over de volgende stap. Zo houdt u rust en structuur, ook in een moeilijke periode. Wilt u weten wat bewind kost? Bekijk dan de kosten van bewindvoering.
Veelgestelde vragen
Mag iemand onder bewind een erfenis krijgen?
Ja. Iemand onder bewind kan gewoon erfgenaam zijn. Valt de erfenis onder het bewind, dan regelt de bewindvoerder de afhandeling samen met de betrokkene en houdt hij of zij de kantonrechter op de hoogte.
Moet de rechter toestemming geven voor een erfenis onder bewind?
Voor beneficiair aanvaarden is geen toestemming van de rechter nodig. Voor verwerpen wel, en ook voor het verdelen van de erfenis dient de bewindvoerder een machtigingsverzoek in bij de rechter.
Wat gebeurt er als niemand iets doet?
Is de erfenis na drie maanden niet verworpen, dan geldt volgens de wet dat de betrokkene de erfenis beneficiair heeft aanvaard. De erfgenaam is dan niet aansprakelijk voor schulden die groter zijn dan de bezittingen.
Kan iemand onder bewind een erfenis zelf weigeren?
Nee. Iemand onder bewind mag een erfenis niet zelf verwerpen. Dat doet de bewindvoerder, met toestemming van de betrokkene en van de kantonrechter.
Wat kost het om een erfenis te aanvaarden of te verwerpen?
De rechtbank rekent griffiekosten voor het afleggen van de verklaring. Het actuele bedrag staat op rechtspraak.nl.
Kennismakingsgesprek
Heeft u vragen over bewind en een erfenis, of wilt u weten welke vorm van begeleiding bij u past? Plan een kennismakingsgesprek of bel ons op 085-9027796. Wij nemen rustig de tijd voor uw situatie.
