Bewindvoering bij dementie: wanneer nodig en hoe regelt u het?

Bewindvoering bij dementie is nodig als iemand door de ziekte niet meer goed voor zijn eigen geld en bezit kan zorgen en er geen levenstestament of volmacht is. U vraagt het bewind aan bij de kantonrechter. Die benoemt een bewindvoerder, bijvoorbeeld een zoon, dochter of partner, of een professioneel bewindvoerder. De rechter controleert daarna elk jaar of het geld goed wordt beheerd. In dit artikel leest u wanneer bewind verstandig is, hoe de aanvraag verloopt, wat het kost en hoe het zich verhoudt tot een levenstestament en mentorschap.

Wanneer is bewindvoering bij dementie nodig?

Dementie gaat meestal geleidelijk. In het begin lukt de eigen administratie vaak nog, met wat hulp van familie. Op een gegeven moment kan dat veranderen. Signalen dat het beheer van het geld niet meer veilig is:

• rekeningen blijven liggen of worden dubbel betaald;
• er verdwijnt geld of er zijn uitgaven die niemand kan verklaren;
• uw naaste overziet niet meer wat hij of zij tekent, bijvoorbeeld bij een verkoper aan de deur of aan de telefoon;
• brieven van de bank, de Belastingdienst of de zorgverzekeraar worden niet meer geopend.

Bewind is bedoeld voor mensen van 18 jaar of ouder die niet goed voor hun eigen geld en bezit kunnen zorgen. Een bewindvoerder neemt dan het beheer over. Wat dat in de praktijk inhoudt, leest u op onze pagina over beschermingsbewind.

Eerst kijken: is er een levenstestament?

Heeft uw naaste bij de notaris een levenstestament of een volmacht laten opstellen, dan staat daarin wie de financiële zaken regelt als hij of zij dat zelf niet meer kan. Volgens notaris.nl krijgt iemand pas te maken met wettelijke bescherming, zoals bewind, als er geen levenstestament of notariële volmacht is. Weet u niet of er een levenstestament is? Alleen een notaris kan het Centraal Levenstestamentenregister raadplegen. Vraag het dus na bij een notaris.

Een levenstestament kan alleen worden gemaakt zolang iemand wilsbekwaam is. De notaris beoordeelt dat bij het opstellen. Is de dementie al zo ver dat dit niet meer kan, dan is bewind via de kantonrechter vaak de route. Bestaat er wel een levenstestament, dan stuurt u bij een bewindsaanvraag een kopie mee.

Wie mag bewind aanvragen?

Volgens de Rechtspraak mogen onder meer deze personen en instellingen bewind aanvragen:

• de persoon zelf;
• de echtgenoot, echtgenote of andere partner;
• familieleden tot in de vierde graad, zoals kinderen, kleinkinderen, broers en zussen;
• de mentor of curator, als die er al is;
• de instelling die de persoon verzorgt of begeleidt, bijvoorbeeld een verpleeghuis.

Wordt een familielid zelf bewindvoerder, dan heet dat een particulier bewindvoerder. Wat daarbij komt kijken, leest u in ons artikel familielid als bewindvoerder. Is er niemand in de familie die dit kan of wil, dan kunt u kiezen voor een professioneel bewindvoerder. U mag ook twee bewindvoerders voorstellen, bijvoorbeeld twee kinderen samen.

Beperkt bewind voor de partner

Soms is bewind over alles niet nodig. De Rechtspraak noemt als voorbeeld een partner die niet meer voor zijn of haar geldzaken kan zorgen, terwijl de andere partner dat wel kan en mag, omdat er een en/of-rekening is of het paar in gemeenschap van goederen is getrouwd. Dan kan beperkt bewind passen, alleen voor een deel van de geldzaken. Voor de verkoop van een woning is naast beperkt bewind ook toestemming van de rechter nodig.

Hoe vraagt u bewind aan?

Sinds 17 november 2025 kunt u bij elke rechtbank bewind digitaal aanvragen via Mijn CBM. Per post of afgeven bij de rechtbank kan ook. Dit heeft u nodig:

1. Het aanvraagformulier "Verzoek tot onderbewindstelling". Daarmee kunt u tegelijk mentorschap aanvragen.
2. Een bereidverklaring van elke voorgestelde bewindvoerder.
3. Akkoordverklaringen van de partner en de andere belanghebbenden, zoals de meerderjarige kinderen. Is iemand niet akkoord, dan kunt u toch aanvragen en legt u uit waarom.
4. Een verklaring over de geestelijke of lichamelijke toestand, ondertekend door bijvoorbeeld een arts, begeleider of maatschappelijk werker. Ook het meest recente indicatiebesluit van het CIZ kan helpen.
5. Een kopie van het levenstestament, als dat er is.

Daarna volgt meestal binnen acht weken een zitting of een gesprek. De rechter kan bepalen dat het gesprek plaatsvindt op de plek waar uw naaste woont of verblijft. Dat is fijn als de reis naar de rechtbank te zwaar is. Bij een professioneel bewindvoerder hoort ook een plan van aanpak bij de aanvraag.

Wat kost bewindvoering bij dementie?

Kostenpost	Bedrag volgens de Rechtspraak
Griffierecht voor de aanvraag (bewind, eventueel samen met mentorschap)	93 euro
Jaarbeloning particulier bewindvoerder in 2026	883 euro, inclusief onkostenvergoeding
Professioneel bewindvoerder	Eigen tarief, gebonden aan landelijke maximumtarieven

Kan uw naaste de beloning niet betalen, dan kan de gemeente die volgens de Rechtspraak soms vergoeden via bijzondere bijstand. Meer over de tarieven leest u op onze pagina kosten van bewindvoering.

Bewind, mentorschap of curatele?

Bewind gaat alleen over geld en bezit. Bij dementie is vaak ook hulp nodig bij beslissingen over zorg, verpleging en begeleiding. Daarvoor bestaat mentorschap. U kunt bewind en mentorschap tegelijk aanvragen en betaalt dan eenmaal griffierecht. Is bewind niet voldoende, dan kan de rechter het later wijzigen in curatele. De verschillen leest u in bewind, curatele en mentorschap.

Dementie verandert in de loop van de tijd. Een bewindvoerder moet de rechter daarom meteen informeren als er ook hulp bij zorgzaken nodig is, of als de persoon door achteruitgang zijn wil niet meer kan bepalen. Zo blijft de bescherming passen bij de situatie.

Zo begeleiden wij u

Budgetbeheer.nu begeleidt mensen en hun naasten die weer rust en overzicht in de geldzaken willen. In een vrijblijvend kennismakingsgesprek kijken we samen naar de situatie van uw vader, moeder of partner en welke vorm van ondersteuning past. Kiest u voor bewind, dan begeleiden wij u bij de voorbereiding van de aanvraag.

Veelgestelde vragen

Is bewindvoering verplicht bij dementie?

Nee. Bewind is een maatregel die iemand bij de kantonrechter aanvraagt, het gaat niet vanzelf. Heeft uw naaste een levenstestament of een notariële volmacht, dan is bewind vaak niet nodig. Ontbreekt zo'n regeling en kan uw naaste zijn geldzaken niet meer overzien, dan is bewind een manier om het geld en bezit te beschermen.

Kan ik bewind aanvragen voor mijn vader of moeder?

Ja. Volgens de Rechtspraak mogen onder meer de partner en familieleden tot in de vierde graad bewind aanvragen, dus ook kinderen. U kunt uzelf voorstellen als bewindvoerder of kiezen voor een professioneel bewindvoerder.

Wat kost bewindvoering bij dementie?

Voor de aanvraag betaalt u griffierecht aan de rechtbank; de Rechtspraak noemt daarvoor 93 euro. Een particulier bewindvoerder, zoals een familielid, kan in 2026 een jaarbeloning krijgen van 883 euro. Een professioneel bewindvoerder bepaalt zelf zijn tarief, maar zit vast aan de maximumtarieven uit de landelijke Regeling beloning curatoren, bewindvoerders en mentoren.

Wat is het verschil tussen bewind en een levenstestament?

Een levenstestament maakt u zelf bij de notaris, zolang u nog wilsbekwaam bent. Daarin legt u vast wie uw zaken regelt als u dat niet meer kunt. Bewind wordt ingesteld door de kantonrechter als zo'n regeling ontbreekt of niet voldoende is. De rechter houdt bij bewind elk jaar toezicht.

Heb ik naast bewind ook mentorschap nodig?

Bewind gaat alleen over geld en bezit. Moeten er ook beslissingen worden genomen over zorg, verpleging of begeleiding, dan kunt u tegelijk mentorschap aanvragen. U betaalt dan eenmaal griffierecht.

Moet mijn vader of moeder naar de rechtbank?

De betrokkene wordt uitgenodigd voor de zitting of het gesprek. De rechter kan bepalen dat het gesprek plaatsvindt op de plek waar de betrokkene woont of verblijft, bijvoorbeeld in een verpleeghuis. Kan iemand om medische redenen niet komen, neem dan contact op met de rechtbank.

Kennismakingsgesprek

Maakt u zich zorgen over de geldzaken van een naaste met dementie? Bel 085-9027796 of vul het contactformulier in voor een vrijblijvend gesprek.

Nuttige andere blogs

• Verschil tussen bewind, mentorschap en curatele: wat past bij wie?
• Plan van aanpak bij bewindvoering: wat staat erin en waarom?
• Sparen onder bewind: moet een bewindvoerder sparen?

Bronnen: Rechtspraak (rechtspraak.nl: bewind, keuzes bij bewind, procedure bewind aanvragen, kosten bewind) en notaris.nl (levenstestament). Geraadpleegd oktober 2026.