Hoe kom ik van mijn schuld af? 

Schulden voelen zwaar. Je slaapt slechter, gaat rekeningen uit de weg en het overzicht verdwijnt. Goed nieuws: er is een pad naar rust en uiteindelijk schuldenvrij. In deze gids neem ik je stap-voor-stap mee: van eerste hulp bij geldzorgen en slimme onderhandelingsstrategieën tot professionele schuldhulp, saneringskrediet en — als het nodig is — de wettelijke schuldsanering (Wsnp). Je vindt hier ook checklists, voorbeeldscripts en veel gestelde vragen.

In 3 zinnen: wat vandaag al helpt

1. Stop de lekken: zet automatische incasso’s die je in het rood trekken stop en geef prioriteit aan huur/energie/verzekering.

2. Maak direct afspraken met belangrijke schuldeisers (Belastingdienst/CJIB/huur/energie) voor een betalingsregeling.

3. Bel de gemeente voor gratis schuldhulp of start zelf online met een Nibud-stappenplan.

1. Signalen dat je nu moet ingrijpen

• Roodstaan en betalingsherinneringen stapelen zich op.

• Je leent om vaste lasten te betalen.

• Er is al loonbeslag of een deurwaarder actief.

• Je vermijdt post of belangrijke e-mails.

Waarom tempo belangrijk is: hoe eerder je handelt, hoe meer keus je hebt (minnelijk traject, saneringskrediet, regelingen met schuldeisers) en hoe groter de kans op schuldenrust zonder juridische druk. De gemeente is er om te helpen, zonder oordeel en gratis. 

2. Eerste hulp bij geldzorgen: orde scheppen in 60 minuten

Stap A — Verzamel alles

Pak je laatste 2–3 maanden bankafschriften, brieven van schuldeisers, aanmaningen en contracten. Maak een lijst met: schuldeiser, totaalbedrag, rente, achterstand, en status (aanmaning, incasso, deurwaarder, beslag).

Stap B — Prioriteiten bepalen (levensredders eerst)

Betaal eerst wat je woonruimte, zorg en energie veiligstelt:

• Huur/hypotheek (dreigt ontruiming of achterstand?)

• Energie (afsluiting voorkomen)

• Zorgverzekering (premieschuld voorkomen), gemeentelijke lasten

Andere posten (kopen op afbetaling, achteraf betalen, creditcards) komen daarna. Zo voorkom je escalatie en extra kosten.

Stap C — Bepaal je aflosruimte

Bereken je vaste lasten en wat je maandelijks overhoudt. Gebruik daarvoor een objectieve benchmark (bijv. Nibud-richtbedragen en tools) om realistisch te plannen.

Stap D — Check je beslagvrije voet

Is er (dreigend) loon- of bankbeslag? Controleer of jouw beslagvrije voet (het deel van je inkomen waar geen beslag op mag) juist is met de officiële rekentool. Klopt er iets niet? Laat het direct corrigeren. 

3. Slim en snel: zo vraag je betalingsregelingen aan

3.1 Belastingdienst

Kun je een aanslag niet in één keer betalen? Vraag een betalingsregeling aan (consumenten ≈ tot 12 maanden, ondernemers hebben eigen opties). Wacht niet tot er dwangmaatregelen komen.

3.2 CJIB (boetes)

Het CJIB biedt in veel gevallen termijnbetalingen of uitstel — de voorwaarden hangen af van het type boete. Begin met een aanvraag; hoe eerder, hoe beter. 

3.3 Voorbeeldscript om te bellen/mailen

“Ik wil voorkomen dat de schuld oploopt. Mijn situatie: $korteuitleg$. Ik kan € X per maand betalen. Kunt u een betalingsregeling bevestigen per e-mail, inclusief stopzetten van verdere incassokosten zolang ik op tijd betaal?”

Tip: vraag altijd om schriftelijke bevestiging en check de ingangsdatum.

4. Zelf aan de slag met een degelijk plan (Nibud-aanpak)

Het Nibud biedt praktische stappen om zelf te regelen: overzicht maken, vaste lasten prioriteren, realistische aflosruimte bepalen en afspraken vastleggen. Zo voorkom je overschatting en hou je het vol. Start bijvoorbeeld met “Zelf je schulden regelen” of een passend Geldplan.

Checklist ‘zelf regelen’:

• Volledig schuldenoverzicht

• Maandbudget met realistische posten

• Top-5 schuldeisers benaderd met voorstel

• Schriftelijke bevestigingen ontvangen

• Over 30 dagen evalueren en zo nodig bijsturen

5. Professionele hulp via de gemeente (gratis)

Kom je er zelf niet uit of is de druk al hoog? Neem contact op met je gemeente. Onder de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) helpt de gemeente inwoners gratis met o.a. budgetadvies, schuldregelingen en toeleiding naar passende trajecten.

Wat kun je verwachten?

• Intake en stabilisatie (post openen, overzicht, beslagvrije voet checken)

• Contact met schuldeisers, voorstel voor minnelijk traject

• Mogelijk een saneringskrediet (één sociale lening, rust en eenvoud)

• Doorverwijzing naar Wsnp als minnelijk niet lukt

6. Minnelijk traject vs. saneringskrediet

Minnelijk traject (schuldbemiddeling)

De schuldhulpverlener probeert met alle schuldeisers een regeling te treffen: jij betaalt gedurende een afgesproken periode wat je kunt; aan het eind is het restant vaak kwijtgescholden.

Saneringskrediet (via kredietbank/NVVK-arrangement)

Je krijgt één sociale lening waarmee alle schulden in één keer worden afgelost; jij betaalt vervolgens één vast maandbedrag aan de kredietbank. Voordelen: rust, geen losse aanmaningen, duidelijk eindpunt. De NVVK legt uit wanneer dit vaak de voorkeur heeft.

Wanneer saneringskrediet slim is:

• Veel verschillende schuldeisers (dus veel stress)

• Onrust door wisselende incasso’s

• Je hebt stabiel inkomen voor een vast aflosbedrag

7. De wettelijke schuldsanering (Wsnp): korter en duidelijker

Lukt het minnelijk traject niet (bijv. omdat één of meer schuldeisers onredelijk weigeren), dan kun je — met hulp van schuldhulp — naar de rechter voor toelating tot de Wsnp. Sinds 1 juli 2023 is de standaardduur gehalveerd van 36 naar 18 maanden (toelatingen na die datum). Na goed doorlopen volgt een schone lei.

Wat betekent dat voor jou?

• Je staat onder toezicht van een Wsnp-bewindvoerder.

• Je spaart zoveel mogelijk voor schuldeisers; houd je aan verplichtingen.

• Bij succesvolle afronding: start opnieuw zonder restschulden.

8. Strategie per type schuld (praktisch per direct)

Belastingdienst – Vraag een betalingsregeling aan, voorkom invordering en extra kosten. Betaal nieuwe aanslagen op tijd tijdens de regeling. 

CJIB (boetes) – Check of je voor termijnen in aanmerking komt. Dien je verzoek tijdig in.

Huur/energie – Zoek contact vóórdat afsluiting of ontruiming dreigt; vraag om een haalbare regeling en laat je gemeente meedenken.

Zorgverzekering – Bespreek een betalingsregeling; voorkom aanmelding bij het CAK voor de bestuursrechtelijke premie (kostbaar).

Krediet/achteraf betalen – Onderhandel over rente en kosten; stel een realistisch maandbedrag voor, onderbouwd met je budget.

9. Voorkom valkuilen (en wat te doen als het misgaat)

Valkuil 1: Stilvallen
Geen reactie geven op post of e-mails verergert de situatie. Zet wekelijks 30 minuten in je agenda voor ‘geldzaken’.

Valkuil 2: Te optimistisch aflosbedrag
Een te hoog bedrag houdt niemand lang vol. Baseer je op Nibud–richtbedragen en laat je bedrag liever te laag starten en later stijgen. 

Valkuil 3: Beslagvrije voet te laag
Controleer zelf met de officiële tool en meld wijzigingen (inkomen/leefsituatie) meteen.

Valkuil 4: Nieuwe schulden tijdens regeling
Zorg dat lopende lasten op orde zijn. Zet herinneringen of automatische betalingen aan voor huur/energie/zorg.

10. Onderhandelen met schuldeisers: zo vergroot je je kans op ‘ja’

1. Wees vroeg en transparant: laat zien dat je regie neemt.

2. Stuur je budgetoverzicht mee en licht je aflosruimte toe.

3. Bied een concreet bedrag en datum (“€85 op de 25e van elke maand”).

4. Vraag om pauze van incassomaatregelen zodra de regeling ingaat.

5. Evalueer na 3 maanden: voorstel verhogen als het goed gaat; vraag begrip als het tijdelijk minder gaat (met onderbouwing).

11. Extra duw in de rug: inkomensondersteuning en recht op hulp

• Gemeentelijke regelingen/toeslagen: check of je recht hebt op tegemoetkomingen (bijv. bijzondere bijstand, kwijtschelding gemeentelijke belastingen). De Rijksoverheid verwijst naar overzichtspagina’s met opties bij schulden en geldzorgen.

• Budgetcoaching en (schuld)maatjes: vraag bij de gemeente of lokale organisaties naar gratis begeleiding.

• (Beschermings)bewind: soms passend als overzicht houden (tijdelijk) niet lukt; dit loopt via de rechter.

12. Wanneer welke route? Een eenvoudig beslismodel

• Beginnende schulden, nog overzicht: zelf regelen met Nibud-stappenplan + betalingsregelingen.

• Meerdere schuldeisers, stress, aanmaningen: gemeente bellen → minnelijk traject of saneringskrediet voor rust in één keer.

• Weigering door schuldeisers of traject loopt vast: aanvraag Wsnp; sinds 1-7-2023 doorgaans 18 maanden tot schone lei (bij toelating na die datum).

13. Voorbeeld: jouw eerste 30 dagen naar rust

Dag 1–2 — Post openen, overzicht maken, beslagvrije voet checken.
Dag 3–5 — Belastingdienst/CJIB/huurder/energie bellen, regelingen aanvragen.
Week 2 — Budget op basis van Nibud-benchmarks afronden; automatische incasso’s herordenen. 
Week 3 — Gemeente bellen voor schuldhulp, verken saneringskrediet als dat rust brengt.
Week 4 — Bevestigingen checken, kalender met betaaldata inrichten, kleine succesmeting (heb je rust? loopt er niets op?).

14. Veelgestelde vragen (FAQ)

1) Hoe kom ik snel van mijn schuld af als ik meerdere schuldeisers heb?
Een saneringskrediet kan alle schulden in één keer aflossen; jij betaalt daarna één vast bedrag aan de sociale kredietbank. Dat geeft rust en duidelijkheid, mits je maandlast past.

2) Wat als een schuldeiser niet wil meewerken aan een minnelijk traject?
Dan kan — met hulp van de schuldhulp — een verzoek voor toelating tot de Wsnp volgen. De rechter beoordeelt dit; na succesvolle afronding krijg je een schone lei. 

3) Hoe lang duurt de Wsnp nu?
Voor toelatingen na 1 juli 2023 is de standaardduur doorgaans 18 maanden (voorheen 36). In bijzondere situaties kan de rechter verlengen.

4) Wat als mijn beslagvrije voet te laag is vastgesteld?
Controleer die met de officiële beslagvrijevoet-tool en vraag correctie bij de beslaglegger; wijzigingen in je situatie kunnen de hoogte veranderen.

5) Kan ik bij de Belastingdienst of het CJIB altijd een betalingsregeling krijgen?
Er zijn voorwaarden. Vaak is er wel ruimte voor termijnen; regel het vroeg om kosten te beperken.

6) Moet ik eerst betalen aan ‘de luidste’ schuldeiser?
Nee. Prioriteer bestaanszekerheid (huur/energie/zorg) en maak met alle andere schuldeisers afspraken op basis van je reële aflosruimte.

7) Wat kost schuldhulpverlening van de gemeente?
Gemeentelijke schuldhulp is voor inwoners gratis. Aarzel niet om te bellen. 

8) Wat als ik ondernemer ben met schulden?
Er zijn aparte routes (bijv. via de gemeentelijke schuldhulp, kredietbank, soms TOA/WHOv-routes). Start altijd bij je gemeente voor triage.

15. Templates die je direct kunt gebruiken

E-mail aan schuldeiser (betalingsregeling)
Onderwerp: Betaalvoorstel $jedossiernummer$

Geachte heer/mevrouw,

Ik wil graag een betalingsregeling afspreken om verdere kosten te voorkomen. Mijn situatie: $kortetoelichting$.
Ik stel voor € $bedrag$ per maand te betalen, telkens op de $datum$.
Wilt u bevestigen dat incassomaatregelen en extra kosten worden opgeschort zodra de regeling ingaat?

Met vriendelijke groet,
$Naam$ $Adres$ $Telefoon$

Notitie voor jezelf (wekelijkse geldcheck, 15 min)

• Nieuwe post openen en toevoegen aan overzicht

• Banksaldo/automatische incasso’s checken

• Regelingen/afspraken nakomen

• Eventuele wijzigingen (inkomen/samenstelling huishouden) doorgeven

16. Tools & bronnen (handig om bij de hand te houden)

• Rijksoverheid – Hoe kom ik van mijn schulden af? – overzicht van stappen en hulp vanuit de overheid. Rijksoverheid

• Gemeentelijke schuldhulp – gratis advies en trajecten. Rijksoverheid

• Nibud – Zelf je schulden regelen / Geldplannen – realistisch budgetteren en aflosplan. zelfjeschuldenregelen.nibud.nl+2Nibud+2

• Belastingdienst – betalingsregeling – termijnen aanvragen. Belastingdienst

• CJIB – betalen in termijnen – regels en aanvraag. cjib.nl

• NVVK – saneringskrediet – uitleg en voordelen. nvvk.nl

• Rechtspraak – Wsnp – hoe het werkt en duur 18 maanden (na 1-7-2023). Rechtspraak

17. Conclusie: kies vandaag je volgende stap

Je hoeft dit niet alleen te doen. Begin waar je nu staat:

• Net begonnen met achterstanden? Start met Nibud-stappenplan en leg betalingsregelingen vast.

• Veel schuldeisers en stress? Bel de gemeente en vraag naar een saneringskrediet of minnelijk traject voor snelle schuldenrust.

• Weigering door schuldeisers? Overweeg — samen met schuldhulp — Wsnp. 18 maanden perspectief naar een schone lei (bij recente toelating).

Blijf in beweging, ook als het even tegenzit. Met een eerlijk plan, strakke routines en de juiste hulp is schuldenvrij geen droom, maar een haalbare afspraak met jezelf.

---

Disclaimer: deze gids is informatief en geen individueel juridisch advies. Controleer actuele voorwaarden per instantie en laat je bij twijfel gratis adviseren door je gemeente.

Nuttige blogs

• Bijna alle gemeenten gebruiken saneringskrediet bij schuldhulp
• schuldhulp verlening dreigt uit balans te raken
• Zorgverzekering schuld – Premie achterstand kan problematisch worden
• CJIB boetes ophogingen – Gratis aanmaning en kwijtschelding
• schulden klein houden – rechter kan centralere rol spelen