Wetgeving Schuldhulpverlening

Auteur: Emel Ersoy

In 2026 staat de wereld van schuldhulpverlening en schuldsanering in Nederland niet stil. Na de ingrijpende verkorting van de aflostermijn in 2023 naar achttien maanden, verschuift in 2026 de focus naar administratieve vereenvoudiging, fiscale vrijstellingen en een nog actievere rol van gemeenten. Voor zowel professionals in de sector als inwoners met betalingsproblemen is het essentieel om op de hoogte te zijn van deze wijzigingen. In dit artikel duiken we diep in de wet- en regelgeving die per 1 januari 2026 van kracht wordt.

1. Fiscale Revolutie: BTW-vrijstelling voor Schuldhulpverlening

Een van de meest impactvolle wijzigingen in 2026 is de invoering van een verplichte btw-vrijstelling voor diverse vormen van schuldhulpverlening. Dit is vastgelegd in de Fiscale Verzamelwet 2026.

Vanaf 1 januari 2026 zijn de volgende diensten vrijgesteld van btw:

• Bewindvoering (op grond van artikel 1:431 BW)

• Curatele (op grond van artikel 1:378 BW)

• Mentorschap (op grond van artikel 1:450 BW)

• Budgetbeheer (zoals gedefinieerd in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening – Wgs)

Waarom is dit belangrijk?

Voorheen was er vaak onduidelijkheid over de btw-status van deze diensten, wat leidde tot hogere kosten voor gemeenten en cliënten. Door de vrijstelling wordt de drempel voor professionele ondersteuning verlaagd en blijft er onder de streep meer geld over voor de aflossing van schulden of het stabiliseren van de financiële situatie.

Let op: Voor aanbieders betekent dit dat zij hun administratie moeten aanpassen. Levert u alleen vrijgestelde diensten? Dan kunt u zich mogelijk afmelden voor de btw-aangifte bij de Belastingdienst.

2. Het Vrij te Laten Bedrag (Vtlb) in 2026

Het Vrij te Laten Bedrag (Vtlb) is het deel van het inkomen dat iemand in een traject (Msnp of Wsnp) mag houden voor vaste lasten en levensonderhoud. In 2026 zijn er cruciale aanpassingen doorgevoerd in de berekeningswijze.

Wijzigingen in de berekening

Per 1 januari 2026 is de methodiek rondom de huurtoeslag en de afbouw daarvan gewijzigd. Ook de manier waarop met servicekosten wordt omgegaan in de berekening is verfijnd.

• Huurtoeslag 2026: Door nieuwe wetgeving op de huurtoeslag krijgen meer mensen recht op toeslag. Dit heeft direct invloed op de hoogte van het Vtlb.

• Herberekening: Professionals wordt geadviseerd om voor alle lopende dossiers vóór 1 maart 2026 een nieuwe berekening uit te voeren met de nieuwste Vtlb-calculator.

3. De Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) in de Praktijk

In 2026 zien we dat de Wgs steeds meer verschuift van een reactief naar een proactief instrument. Gemeenten zijn niet langer alleen de ‘oplossers’ van schulden, maar fungeren als regisseur in de preventie.

Vroegsignalering 2.0

Sinds 2021 zijn vastelastenpartners (zoals energiemaatschappijen en zorgverzekeraars) verplicht betalingsachterstanden te melden. In 2026 wordt dit proces verder geprofessionaliseerd:

1. Integratie Belastingdienst: De Belastingdienst en Dienst Toeslagen delen in 2026 op grotere schaal signalen met gemeenten (na succesvolle experimenten in 2025).

2. Sociale Incasso: Er wordt strenger toegezien op de ‘sociale incasso’ door verhuurders voordat een signaal naar de gemeente gaat.

3. Kortere lijnen met de GGZ: Er is in 2026 extra aandacht voor de koppeling tussen financiële problemen en psychische kwetsbaarheid, waarbij hulpverlening sneller integraal wordt aangeboden.

Onderdeel	Status in 2026
Aflostermijn	Standaard 18 maanden (behouden)
Btw op bewind	0% (Vrijgesteld)
Vroegsignalering	Landelijk dekkend en uitgebreid met fiscusdata
Reactietermijn schuldeisers	Politieke discussie over wettelijke vastlegging loopt

4. Wsnp en de Regeling Toevoeging Bewindvoerders III

Voor de wettelijke schuldsanering (Wsnp) is 2026 een jaar van administratieve vernieuwing. De Raad voor Rechtsbijstand heeft de communicatie gestroomlijnd via de Regeling Toevoeging Bewindvoerders Wsnp III.

• Eén brief-beleid: Cliënten en bewindvoerders ontvangen voortaan dezelfde informatie in een vernieuwde lay-out, wat de transparantie moet vergroten.

• Indexering vergoedingen: De vergoedingen voor Wsnp-bewindvoerders zijn per 1 januari 2026 geïndexeerd. Per 1 februari 2026 volgt een extra aanpassing op basis van de aanbevelingen van de Commissie Van der Meer II, waarbij het basisbedrag voor toevoegingen stijgt naar € 143,04 (excl. btw).

5. De Toekomst: Naar een Wettelijke Reactietermijn?

Hoewel de wens groot is, is er per begin 2026 nog geen definitieve “witte rook” over een harde wettelijke reactietermijn voor schuldeisers in het minnelijke traject (Msnp).

Momenteel zijn gemeenten afhankelijk van de welwillendheid van schuldeisers. De discussie in de Tweede Kamer richt zich in 2026 op twee varianten:

1. Losse termijnen voor saldo-opgave en het reactie-aanbod.

2. Een gedwongen akkoord wanneer een schuldeiser binnen een bepaalde termijn niets van zich laat horen.

Hoewel dit in 2026 nog niet volledig wettelijk verankerd is in een nieuwe wet, werken steeds meer gemeenten met het Landelijk Convenant Vroegsignalering en de NVVK-afspraken om dit proces te versnellen. Bron: Branchevereniging voor Schuldhulpverlening

Conclusie: Een Mensgerichter Systeem

De veranderingen in 2026 laten een duidelijke trend zien: het systeem moet minder complex en mensgerichter. De btw-vrijstelling en de verhoogde vergoedingen voor bewindvoerders zorgen voor een kwaliteitsimpuls, terwijl de vroege signalering moet voorkomen dat mensen jarenlang in de ellende zitten voordat er hulp komt.

Heeft u te maken met schulden of werkt u in de sector? Zorg dan dat u de nieuwe Vtlb-berekeningen paraat heeft en de overstap naar btw-vrije facturatie correct implementeert.

oor een succesvolle aanvraag bij de gemeente (minnelijk traject) of de rechtbank (Wsnp) in 2026, is een volledige documentatie cruciaal. Sinds februari 2026 kunnen schuldhulpverleners verzoekschriften digitaal indienen, wat het proces versnelt, mits de bijlagen op orde zijn.

Gebruik deze checklist om niets te vergeten:

1. Persoonlijke Documenten

• [ ] Geldig identiteitsbewijs: Kopie van paspoort of ID-kaart (geen rijbewijs).

• [ ] Uittreksel BRP: Met vermelding van burgerlijke staat en historisch adresoverzicht.

• [ ] Beschikking Bewind: Indien u onder beschermingsbewind staat, de officiële beschikking van de rechtbank.

• [ ] Relatie-documenten: Kopie van huwelijkse voorwaarden, echtscheidingsconvenant of vonnis (indien van toepassing).

2. Inkomsten & Vermogen (Laatste 3 maanden)

• [ ] Specificaties: Recente loonstroken, uitkeringsspecificaties of pensioenoverzichten.

• [ ] Belastingdienst: Beschikkingen van de huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget (versie 2026).

• [ ] Bankafschriften: Digitale uitdraai van alle bank- en spaarrekeningen van de laatste drie maanden.

• [ ] Bezittingen: Informatie over een eigen woning (WOZ-waarde), auto/motor of waardevolle levensverzekeringen.

3. Vaste Lasten (Voor de Vtlb-berekening 2026)

• [ ] Woonlasten: Recente huurspecificatie of hypotheekoverzicht (inclusief rente en aflossing).

• [ ] Energie & Water: Jaarnota’s en bewijs van de huidige maandvoorschotten.

• [ ] Verzekeringen: Polissen van de zorgverzekering, inboedel- en aansprakelijkheidsverzekering.

4. De Schuldenlijst

• [ ] Volledig overzicht: Een lijst met namen van alle schuldeisers, adresgegevens, dossiernummers en de exact openstaande bedragen.

• [ ] Specificatie per schuld: Bewijsstukken zoals laatste aanmaningen, dwangbevelen of brieven van deurwaarders.

• [ ] Uitsluitingen: Let op vorderingen van het CJIB (verkeersboetes) of fraudevorderingen; deze zijn vaak niet saneerbaar en moeten apart vermeld worden.

5. Specifiek voor de Wsnp-aanvraag (Wettelijk traject)

• [ ] 285-verklaring: De officiële verklaring van de gemeente of schuldhulpverlener dat het minnelijke traject is mislukt.

• [ ] Rapportage schuldhulpverlener: Inhoudelijk verslag over het verloop van de hulpverlening.

• [ ] Verzoekschrift 284 Fw: Het correcte en meest recente Word/Excel-formulier van Bureau Wsnp (versie januari 2026).

---

Tip van de expert: De rechter heeft vaak maar 15 minuten om uw dossier te beoordelen. Een ordelijke, chronologische opbouw van uw schuldenlijst vergroot de kans op toelating aanzienlijk.

Nuttige blogs

• Hoe kom ik van mijn schuld af? 

• Schulden bij gepensioneerden

• Banken pauzeren invordering schulden bij schuldhulpverlening

• BKR registratie en schulden
• De 10 stappen van schuldhulpverlening

Last Updated on februari 9, 2026 by Herman